Cách chọn nhà đầu tư cho startup Du lịch thế nào?

Đó cũng chính là bài toán mà tôi đang đi tìm ời giải. 2 dự án kinh doanh về du lịch trước của tôi cũng là đi gọi vốn đầu tư nhưng kết cục của nó cũng khá bi thảm. Trên internet thì chắc không có phần này rồi vì ở Việt Nam mới bắt đầu thời gian gần đây thôi, mà có thì cũng chỉ là ít thứ lý thuyết huy động vốn của phương Tây đặc biệt là Mỹ thôi, còn những thế hệ trước chỉ biết vay vốn Ngân hàng là may rồi. Và khi tôi nói startup công nghệ về du lịch thì anh trai của tôi rằng: “startup ở Việt nam muốn gọi vốn thì chỉ dành cho tụi xuất sắc hoặc COCC như vntrip thôi”. Câu nói đó làm tôi cũng hơi buồn xíu nhưng thôi lỡ dấn thân vào rồi mà tôi cũng chẳng còn sự lựa chọn khác. Phóng lao thì phải theo lao thôi chứ sao giờ!

Chính vì vậy dưới đây là những bài học, câu chuyện đã được tóm tắt lại cho mình trên con đường mang tên “Huy động vốn Nhà Đầu Tư” cho dự án startup Du lịch www.tripviet.com và giờ chia sẻ  điều đó đến với những bạn Đã Đang và sẽ làm Start-up

Tôi đọc cuốn Cuộc chơi khởi nghiệp – The start-up game của William H. Draper III (Bill Draper): Những yếu tố nào giúp doanh nghiệp thu hút được vốn đầu tư, những phẩm chất nào ở doanh nhân mà các nhà đầu tư mạo hiểm tìm kiếm, cách thức tiến hành đầu tư cũng như bí quyết đàm phán: bạn sẽ nhanh chóng nhận ra những lời khuyên của Bill không khác nhiều so với lời khuyên của bất cứ nhà đầu tư nào khác, đều tập trung xoay quanh hai nhân tố chính: Con người (bản thân nhà sáng lập cùng đội ngũ của anh ta), và Sản phẩm của mô hình kinh doanh. Điểm khác biệt là ở những câu chuyện phong phú mà Bill sử dụng để diễn giải các khía cạnh khác nhau của hai yếu tố này.

Doanh nhân và nhà đầu tư – sự kết đôi hoàn hảo của những con người có khả năng làm thay đổi thế giới. Đó chính là điều Bill Draper muốn chia sẻ với độc giả bằng chính câu chuyện cuộc đời mình. Bạn đọc doanh nhân muốn đi tìm sự kết đôi này và muốn biến sự kết đôi đó trở nên hoàn hảo, thì “Cuộc chơi khởi nghiệp” là cuốn sách sẽ đem lại cho bạn những gợi ý tuyệt vời nhất.

Chắc có lẽ tôi chưa đạt đến level đó và ở môi trường như phương Tây nên cũng không thu hoạch được gì nhiều từ cuốn đó.

Và rồi với cuốn sách 36 lời khuyên dành cho người khởi nghiệp của Tôn Đào Nguyên một tác giả người Trung Quốc thì tôi thấy có nhiều điểm tương đồng hơn. Có lẽ vì nó kiểu văn hóa châu Á thì phải ?? Ông không dùng từ Nhà đầu tư thiên thần (angel investor) mà là dùng từ Nhà đầu tư Mạnh thường quân (hay là người dịch dịch sát nghĩa thì tôi không chắc). Ở nước Mỹ có “Vị tha chủ nghĩa” nên nó không chỉ được Nhà đầu tư hỗ trợ về vốn mà còn hỗ trợ về mentor huấn luyện viên cùng bạn khởi nghiệp. Cho bạn những lời khuyên khi gặp khó khăn và giúp bạn tạo dựng các mối quan hệ, các nguồn lực. Ví như Zuckerberg – Facebook vào giao đoạn startup đã nhận được đầu tư của Peter Thiel,  từ đó tìm được rất nhiều người làm cố vấn, thậm chí còn có may mắn được ngồi chuyên cơ tới New York thỉnh giáo giám đốc Time Inc. Ở những nước đang phát triển như Trung Quốc hay các nước khác gần như chẳng mấy ai may mắn như vậy, môi trường khơỉ nghiệp nơi đây đầy thách thức. Tuy thời gian gần đây cũng có nhiều thay đổi.

Nhà đầu tư là Thiên thần hay Ma quỷ!? (page 393)

Ông khái niệm rằng: Tư bản không phải là ma quỷ cũng chẳng phải là Thiên thần của người khởi nghiệp, mục đích họ tham gia đầu tư là để thu lời mà thôi. Nhìn rõ việc này, bạn sẽ chấp nhận hiện thực Nhà đầu tư chỉ thêu hoa trên gấm, hiếm khi nào cho than giữa trời rét, và bạn cũng hiểu ra nhà đầu tư giúp bạn ấy là nhờ tình cảm, không giúp được cũng là lẽ thường, còn giúp được bạn là do phúc phận.

Và nó tóm gọn trong mấy từ : “Tư Bản chỉ là một cuộc tình”

(Theo tôi cảm nhận thì nó thật chính xác, nhà đầu tư có lẽ chỉ là một cuộc tình đến rồi sẽ có lúc đi sớm hay muộn nhanh hay chậm còn tùy duyên. Quan trọng là lúc kết thúc cuộc tình ấy thế nào mà thôi.)

Vậy nên, nhà đầu tư chẳng phải ma quỷ cũng chẳng phải thiên thần, mà đã là ma qủy thì cũng là thiên thần, tất cả tùy thuộc vào việc người khởi nghiệp lợi dụng và quản lý nhà đầu tư thế nào.

Tại sao làm startup phải gọi vốn từ nhà đầu tư?

Doanh nghiệp khi gặp khó khăn về nguồn vốn, hoăc muốn tăng tốc độ phát triển phải thu hút đầu tư, nhất là trong thời đại tư bản hiện nay. Đối thủ của bạn huy động được vốn có nghĩa là bạn đang lấy “trứng chọi đá”. Người khởi nghiệp không thể vay vốn tù Ngân hàng, cũng không thể kiếm tiền từ phía ngân sách nhà nước, trong khi thực lực bản thân lại có hạn nên cần phải tham gia đầu tư mạo hiểm. Nhưng tất nhiên để có được tiền đầu tư bạn sẽ cần phải trả giá bằng chính quyền lợi của mình, cho nên trước khi huy động vốn phải nghĩ cho thấu đáo.

Vì cuộc chơi tư bản là bạn BỊ BẮT BUỘC phải tham gia dù muốn hay không muốn.

Mục tiêu của Nhà đầu tư tham gia vào là thu lợi và rút lui

Chính vì vậy người khơỉ nghiệp ban đầu cần xác định nhà đầu tư là Sơ kỳ, Trung kỳ hay Vãn kỳ để bạn tránh được nhiều khúc quanh, dù bạn không biết quỹ nào có thể đầu tư cho bạn, nhưng bạn có thể phán đoán được quỹ nào không thể đầu tư cho bạn để đỡ phí sức vào quỹ đó.

Tâm thế của người khởi nghiệp (page 400)

Đừng mong nhà đầu tư có thể giúp bạn những việc ngoài tiền, cũng đừng mong nhà đầu tư có thể giúp bạn giải quyết vấn đề nghiệp vụ. Nhà đầu tư giúp bạn ấy là nhờ tình cảm, không giúp được bạn cũng là lẽ thường, còn giúp được bạn là do phúc phận. Nhà đầu tư chắc chắn có thể làm được việc giới thiệu quan hệ, nhưng thực chất có thể giải quyết được vấn đề hay không còn phải xem nó có phù hơp với quy luật thị trường cũng như duyên phận.

Huy động vốn trước hết là huy động tiền, khi bạn không có tiền thì giá trị tiền của ai cũng như nhau. Khi bạn được phép có sự lựa chọn, bạn có thể so sánh các nhân tố khác. Nhưng nếu nó tốn nhiều thời gian hoặc làm bạn mất hết danh dự và nhân cách thì không cần thiết, so với việc phải hối hận về sau thì chi bằng không cần những nhà đầu tư kiểu vậy.

Phải có tâm thái bình đẳng khi huy động vốn

Người khởi nghiệp khi huy động vốn không nên đánh giá mình quá cao cũng không nên tự ti, đầu tiên phải khắc phục “tâm lý yếm thế” khi huy động vốn. Nhà khởi nghiệp thường có tâm lý tìm nhà đầu tư là tìm người vay tiền hoặc xin tiền, luôn cảm thấy bản thân mình thấp hơn người ta một bậc. Thực ra bạn tìm đối phương để huy động vốn tức là trao cho đối phương cơ hội kiếm tiền.

Điều nực cười là không ít nhân viên của quỹ đầu tư dù chỉ là một quản lý đầu tư nhỏ bé cũng có suy nghĩ mình là phía “CHO TIỀN” nên luôn đứng ở tầm cao hơn. Ở Mỹ, các nhà đầu tư thường là Doanh nhân thành đạt, từng trải, đầy đủ sự hiểu biết, nên luôn tôn trọng đúng mực với người khởi nghiệp.

Bạn đừng nên lo lắng sau khi huy động được vốn thì cô phần sẽ bị ít hay mất đi quyền kiểm soát cty. Một cty nhỏ hoàn toàn thuộc về bạn không thể sánh được với một cty lớn mà bạn nắm giữ 1% cổ phần lớn, tạo thành sự nghiệp chung còn quan trọng hơn nhiều so với gây dựng sự nghiệp riêng.

Lưu ý:

Nội bộ quỹ đầu tư có trình tự quyết sách chặt chẽ, nhiều khi người bạn gặp chỉ là nhân viên cấp bậc thấp nên có khi chẳng có quyền biểu quyết, nên đừng bị lung lạc khi nghe họ hứng thú với dự án của bạn. Đó chỉ là một thủ đoạn marketing, chẳng liên quan gì đến việc quyết định của đầu tư của quỹ, cũng cẩn thận các ý tưởng của bạn có thể bị đánh cắp.

Đừng nên bị Điều khoản đầu tư làm cho dao động

Người khởi nghiệp trước khi ký điều khoản đầu tư tốt nhất nên mời cố vấn huy động vốn hoặc luật sư xem qua đừng nên sợ áp lực hay vì muốn tỏ thái độ hợp tác mà vội vàng ký kết.

Thời đại cạnh tranh toàn diện

Trong quá khứ các doanh nghiệp khởi nghiệp từ nguồn vốn nhỏ, phát triển tích lũy từng chút, rồi xây dựng nên cty nổi tiếng sau một khoảng thời dài, thâm chí nhiều cty không vay vốn ngân hàng, cũng chưa từng huy động vốn từ thị trường. Ngày nay tư bản đã thâm nhập vào mọi ngành nghề đặc biệt là thương mại hiện đại. Ngày nay nhiều doanh nghiệp phát triển theo kiểu ” Đốt tiền trước Kiếm tiền sau” nếu bạn chỉ dựa vào sự tích lũy tự thân để thúc đẩy phát triển, thì cơ hội thắng rất THẤP.

Hiện nay khi làm startup, nếu không dựa vào sức tư bản rất khó vươn lên cạnh tranh. Nhưng cty trong thời kỳ khởi nghiệp có quá nhiều tiền cũng sẽ gây tác dụng phụ rất lớn, làm tăng cơ số doanh nghiệp rơi vào sai lầm. Tiền không phải là vật vạn năng và đại đa số khó khăn của doanh nghiệp trong thời kỳ đầu không phải là cứ có tiền là giải quyết được, Nhưng vấn cần Huy động vốn.

Quan điểm của kinh tế học là Nguồn vốn không bao giờ là đủ, một DN nếu cho rằng mình không cần tiền, nguồn vốn đã đủ, điều đó chỉ rõ người quản lý đó có giới hạn về trình độ và tầm nhìn, đồng thời chưa quy hoạch được chiến lược tốt nhất.

Sự tham gia của Nhà đầu tư sẽ hỗ trợ để bạn HIỂU hơn về mô hình kinh doanh của mình, giúp việc quản lý của DN tiến đến quy phạm hóa, nâng cao năng lực quản lý và năng lực kinh doanh của DN lên nhiều lần.

Không huy động vốn sẽ thua trên đường chạy

Trong xã hội Thương mại hiện đại, người khởi nghiệp ngoài việc cần có năng lực Tìm ra Phương hướng phát triển và nhân tài cho Doanh nghiệp, còn phải có khả năng tìm được Nhà đầu tư đủ mạnh.

Một khi đối thủ cạnh tranh tiếp xúc được với Tư Bản, đột phá được những giới hạn phát triển tự thân và bắt đầu tiến nhanh lên trên thị trường, thì bạn sẽ rơi vào thế bị động.

Cuối cùng, M&A là phương thức phát triển quan trọng, nếu  muốn thực hiện phát triển theo kiểu Nhảy vọt, Tất cả đều tự mình làm nên từ con số 0 là cách làm thiếu thông minh nhất hiện nay.

Nếu muốn huy động vốn, phải huy động khi DN không cần tiền nhất thì lúc đó bạn mới hấp dẫn còn khi bạn tụt dốc thì rất ít người hứng thú với dự án của bạn.

Học cách bắt tay với các Nhà Đầu Tư (page 416)

Khả năng huy động vốn cũng là một trong những khả năng khởi nghiệp. Đầu tiên là bạn tiếp xúc với Nhà đầu tư mạnh thường quân (đầu tư theo kiểu tài trợ), sau đó là Đầu tư mạo hiểm, kế đó Quỹ đầu tư quyền sở hữu cổ phần cty chưa IPO (quỹ đầu tư góp vốn tư nhân PE) cho đến các loại quỹ thuộc loại quỹ bảo hiểm, quỹ phòng vệ.

Nhà đầu tư mạo hiểm chọn dự án như thế nào?

+ Đúng Người

+ Người khởi nghiệp có nắm chắc nhu cầu KH và coi trọng nhu cầu đó hay không?

+ Mô Hình Kinh Doanh: Bạn bán sản phẩm dịch vụ gì? Thu phí như thế nào? Bán sản phẩm ra sao?

+ Cuối cùng xem Triển vọng dự án, phương hướng của Doanh nghiệp phải có thị trường lớn, bí quyết cạnh tranh cao.

Mọi nhà đầu tư đều hy vọng dự án của mình chọn đầu tư sẽ hội tụ cả 2 nhân tố Con Người và Sự Việc. Nhưng tình huống này chỉ có thể gặp, chứ không thể Cưỡng Cầu. Tôi cho rằng nhân tố Con Người là quan trọng nhất, Người Đúng thì Việc mới đúng. Người Sai thì Việc cũng sẽ Sai.

6 Tiêu chuẩn cho việc Đánh giá Đội ngũ:

(1)  Có thể thấu suốt nhu cầu KH, cực kỳ nhạy bén với thị trường

(2) Chí hướng cao xa nhưng tiến bước vững chắc.

(3) Tốt nhất là vài người có Ưu thế bổ sung cho nhau cùng Khởi nghiệp

(4) Nhất định phải có người với Trình độ Kỹ thuật vượt trội và có thể dẫn dắt đội ngũ (đối với dự án CNTT)

(5) Có khả năng khuếch trương tốc độ với giá thành thấp.

(6) Ưu tiên những người có lý lịch đẹp, chẳng hạn như người có kinh nghiệm thành công trong khởi nghiệp sẽ được thêm điểm.

Trong đó (1) và (5) là khó đạt được nhất. Lôi Quan cho răng nếu đội ngũ Khởi nghiệp đạt được 6 tiêu chuẩn trên chỉ cần có Ước mơ, Kiên trì đến cùng đồng thời tìm được Hướng khởi nghiệp thích hợp nhất định thành công.

Làm thế nào để xác định Dự án có đáng làm hay không?

(1) Chọn Thị trường lớn nhất mà bản thân có thể làm

(2) Chọn điểm thời gian chính thức

(3) Chuyên Tâm

(4) Nghiệp vụ đã được nghiệm chứng trong quy mô nhỏ, có cơ hội làm đến vị trí cao trên thị trường

+++++

Xem thêm phần này trong Đối thoại của :

Shark Dzung Nguyễn & CEO TIKI – Xây Dựng Niềm Tin Giữa Nhà Đầu Tư & Startup

Đừng nên tin những Câu Chuyện thần thoại về Huy Động Vốn:

Huy động vốn là việc việc rất khó hơn nữa nó là một quá trình nỗ lực trường kỳ và bị từ chối nhiều lần, chỉ có tỷ lê rất nhỏ người khởi nghiệp có thể huy động được vốn. Theo Tôn Đào Nguyên cho rằng DN thời kỳ đầu nên Chuyên tâm vào nghiệp vụ, so với việc lãng phí thời gian gặp nhà đầu tư, tốt hơn hết hãy dốc vào toàn lực đưa nghiệp vụ đi xa nhất có thể, bởi nếu bạn không huy động toàn lực trước thì Nhà đầu tư sẽ chẳng chìa tay ra giúp. Vì nhiều người khởi nghiệp cho rằng DN không phát triển được vì thiếu vốn. Thực ra, nhiều khi nút thắt của sự phát triển DN không nằm ở tiền, mà do không có Phương hướng, không có Nhân Tài.

(Theo góc nhìn của Tôn Đào Nguyên là Không đồng ý vừa khởi nghiệp đã đi huy động vốn. Vì theo tác giả thì startup chưa có được kiểm chứng. Nhưng vấn đề này đã được giài quyết trong cuốn sách “Khởi Nghiệp Tinh Gọn” về các tiêu chí, công cụ để đánh giá về Start-up)

Vấn đề này trên Đài truyền hình cũng đưa vấn đề này ra tranh luận:

Có Nên Gọi Vốn Từ Khâu Ý Tưởng?

Còn theo mình nhận định thì với những start-up thiên về công nghệ thì phải gọi vốn ngay từ giai đoạn ý tưởng còn với các ngành nghề có ứng dụng công nghệ thì nên “vừa đánh vừa đàm” tức vừa tập trung chuyên môn vừa gọi vốn luôn như mình đang áp dụng. Còn những ngành nghề ít sử dụng công nghệ mà làm theo dạng chuỗi hay hệ thống thì nên không nên gọi vốn giai đoạn ý tưởng mà tập trung vào nghiệp vụ như tác giả Nghiên đề cập.

Hiểu rõ tầm quan trọng của định giá

Thật ra, việc định giá cty mới khởi nghiệp cao hay thấp không quá quan trọng ở lần huy động vốn vòng 1 và vòng 2, điều quan trọng hơn là Huy Động Được Vốn để Khởi Sự.

Thực ra Đàm phán huy động vốn ngoài Bản thân Dự án, nó giống với một cuộc đấu trí hơn. Theo tôi, người Khởi nghiệp phải xem huy động như cuộc hợp tác nghiệp vụ với đối tác, Bản thân chịu thiệt một chút, để điều mà đối tác có được nhiều hơn mong đợi, thì hợp tác tự nhiên sẽ đạt được.

3 bí quyết Huy động vốn là: Giá cả thấp một chút, Quy mô huy động vốn nhỏ một chút và Triển khai Kết nối sớm một chút.

Không được để Nhà đầu tư quyết định thay bạn (page 434)

Nhà Đầu tư mạo hiểm giống như Bảo mẫu của Người khởi nghiệp chứ không phải người bầu bạn. Họ giúp bạn chăm sóc con cái, bạn phải trả tiền công theo tháng, nếu bạn không trả công hoặc có người trả cao hơn thì cô ta sẽ cao bay xa chạy.

Phải biết cách Quản lý Nhà đầu tư: có 4 điều

Thứ 1: Đừng bao giờ làm NĐT ngạc nhiên. Phải luôn biết cách Kết nối với cấp trên để NĐT biết được ý tưởng, động thái cũng như tiến triển của bạn, nắm rõ tình hình của bạn. Chỉ có như vậy đến khi bạn cần NDT lên tiếng, họ mới không ngạc nhiên.

Thứ 2. Phải gây dựng uy tín. Cốt lõi là Nói được Làm được. Nếu NDT cho rằng bạn là một người Nói được làm được , đương nhiên họ sẽ ủng hộ bạn. Còn NDT cảm thấy bạn là người “Không Đáng tin”, họ khó có thể tán thành Kế hoạch của bạn.

Thứ 3: Phải xây dựng Tình cảm. Con người là loại động vật cảm tính, bạn phải Kết giao với NDT như một người bạn, xây dựng mối quan hệ cá nhân nhất định, như vậy sẽ càng thuận lợi khi 2 bên phối hợp trong công việc.

Thứ 4: Phải nghiên cứu các loại Cách thức, khi nào nên dùng cách nào để đưa ra ý tưởng của mình rất quan trong trọng. Nhất là phải chú ý không được tùy tiện mở cuộc họp lớn, trước khi tổ chức cuộc họp lớn bạn phải mở cuộc họp nhỏ với NDT then chốt, để đạt được sự thống nhất rồi hãy giành sự ủng hộ của những người khác.

Tóm lại trên đời chẳng ai ngu ngốc hơn ai, Người khởi nghiệp và Nhà đầu tư nên đối đãi chân thành với nhau. Bởi dù sao trước khi Cách mạng thành công, cả hai vẫn là người cùng Thuyền.

++++++++

Khi viết bài chia sẻ này cũng là đang là giai đoạn khó khăn của ad trong quá trình gọi vốn khi vừa bị failed trong cuộc gặp mặt lần đầu tiên với 1 quỹ VB của Singpore muốn đầu tư vào những start-up ngay từ giai đoạn đầu. Nguyên nhân là mình thiếu kỹ năng mềm trong giao tiếp đàm phán và phản biện lại bằng tiếng Anh, thật ra phần này khi nói bằng tiếng Việt nói còn kém huống chi nói bằng biết tiếng Anh họ muốn founder – người ra ý tưởng dự án phải là người trực tiếp làm việc chứ không thông qua phiên dịch. Mặc dù mình đã nói vì khuyết điểm của mình hiện đã sống ngoài đảo gần 5 năm hơi cách biệt về văn hóa, công nghệ….Và vì một vài lý do mang tính cá nhân  mình mới làm dự án du lịch www.tripviet.com cho những người chỉ sử dụng Tiếng Anh giao tiếp cơ bản và họ hoạt động trong môi trường không thường xuyên làm việc với người ngoài. Chứ nếu ai cũng rành tiếng Anh thì đã sử dụng các website và app du lịch nước ngoài hết rồi. Các kĩ năng đó mình không tốt thì mình kiếm partner bổ sung vào phần đó. Mà có lẽ đó cũng chỉ là lý do ngụy biện cho sự lười biếng học tiếng Anh và kĩ năng giao tiếp đàm phán của mình mà thôi!

Trong thời gian không chưa biết tìm gọi vốn nhà đầu tư thế nào, thì cứ cố gắng làm thế nào chạy một vòng xoay trên chứ biết làm gì bây giờ?

Sau đó vạn sự tùy duyên!

Nhà đầu tư Thiên Thần ơi Where are you now?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.